Фестываль адкрытых урокаў

План-конспект урока на тэму

                              "Аналіз крыві. Захворванні крыві"                         

Мэта:

Сфарміраваць уяўленні аб крыві як унутраной серадзе арганізма;

Роля і значэнне крыві ў жыццядзейнасці арганізма, захворванняў крыві, аналізу крыві, будове і функцыях лейкацытаў.

Задачы:

• знаць унутраннае асяроддзе арганізма, а таксама састаў крыві і яе значэнне ;
• аналізаваць,параўноўваць і абагульняць факты;
• вызначаць значэнне і функцыі форменных элементаў крыві
• умець выказваць свае думкі.       

Абсталяванне: падручнік, камп’ютэр, мультымедыйная прэзентацыя, тэлевізар, картачкі-заданні, інфармацыйныя картачкі

Тэхналагічная карта  

              Ход урока                  

1. Арганізацыйны момант.

Прывітанне, праверка адсутных.

2. Актуалізацыя ведаў

2.1 Праверка дамашняга задання

Выконваюць тэст (10 хв)

1. Эрытрацы маюць форму дваякаўвогнутага дыска, што забяспечвае ім

А) высокую рухомасць          Б) здольнасць да хуткага дзялення

В) здольнасць да захвату чужародных клетак        Г)вялікую плошчу кантакта з газамі

     2.Калі з крыві выдаліць форменные элементы, то ў ёй застанецца

       А) плазма      Б)лімфа      В) сываратка     Г) фізіялагічны раствор

      3.   Якія клеткі з пералічаных  выконваюць фагацытарную функцыю

             А) нейроны    Б) міяцыты   В) лекацыты    Г) трамбацыты

      4. Якія клеткі ўваходзяць у састаў лімфы

      А) эрытрацыты    Б) лейкацыты   В) трамбацыты  Г) эпітэліяцыты

      5. Якая частка касці  з’яўляецца крывятворным органам

      А) надкосніца     Б)чырвны касцявы мозг  В) жоўты касцявы мозг    г) кампактнае рэчыва

     6. Ці справядлівы сцвярджэнні пра павышаны узровень форменных элементаў у плазме крыві     чалавека?

А) жыхары горных раёнаў маюць у крыві павышаную колькасць эрытрацытаў, у параўнанні з жыхарамі раўнін

Б) павышаная колькасць лейкацытаў у крыві звязана з наяўнасцю запаленчага працэсу

1) Справядліва толькі А     2) Справядліва толькі Б      3) Праўдзівые А і Б

4) А і Б няверныя

7. На малюнку паказана прабірка з адстоянай плазмай крыві. Што пазначана лічбай 1 

  8. Суаднясіце клеткі крові з іх характарыстыкай

     9. Выберыце структуры, якія адносяцца да форменных элементай крыві.

 1. Эрытрацыты     2. Плазма   3. Лейкацыты  4. Лімфа  5.Трамбацыты  6. Міяцыты

Адказы: 1-г ; 2 – а; 3 – в; 4 – б; 5 – б; 6- 3;  7 – эрытрацыты

8 – 1Б,В 2АГД; 9 – 1,3,5

2.2 Матывацыя

“Кроў як люстэрка адлюстроўвае шмат з таго, што адбываецца ў нашым арганізме” У канцы ўрока мы павернемся да гэтага выказвання  і растлумачым сэнс гэтых слоў.

3. Формирование новых ведаў.

3.1 Віды аналізу крыві чалавека

Паспрабуйце зараз адказаць на пытанне: Чаму кроў лічаць носьбітам жыцця?

(Яна складаецца з кампанентаў, якія забяспечваюць жыццё і здароўе чалавека.

-        А як мы з вамі зможам зразумець наяўнасць захворванняў у арганізме. ( здаць аналіз крыві).

 Расказвае пра віды аналізу крыві: агульны, біяхімічны, гарманальны, імуналагічны.

3. 2Агульны аналіз крыві, асноўныя паказчыкі.

Агульны клінічны аналіз крыві ўключаевызначэнненаступных кампанентаў

1) колькасць гемаглабіна;

2) колькасць эрытрацытаў;

3) індэксы чырвонай крыві (каляровы паказчык и сярэдняе значэнне ў адным эрытрацыце);

4) скоросць асядання эрытрацытаў (САЭ);

6) колькасць лейкацытаў и лейкацытарная формула;

7) колькасць трамбацытаў.

Агульны аналіз крыві

 Лейкацытарная формула.

3. Хваробы крыві (Прэзентацыя)

1. Анемія

2. серпавідна-клетачная анемія

3. лейкоз

4.Прамяневая хвароба

5.Сэпсіс

4. Прымяненне атрыманых ведаў.

Рашэнне задач

 Заданне 1.

Аднойчы Іра знайшла на стале ліст бумагі, на якім было напісана: “Агульны аналіз крыві”.

Гэта быў вынік аналізу крыві яе мамы. У першых радках стаялі паказчыкі эрытрацытаў і гемаглабіну

 Іра ўспомніла, что на адпачынку мама не пайшла з ёй на прагулку ў горы, сказаўшы, что яна сябе дрэнна адчувае із-за малакроўя.

Растлумачце, что магло б здарыцца, калі б мама пайшла з Ірай у горы, пры яе захворванні.

Калі ж яна спытала пра магчымую прычыну развіцця ў яе малакроўя, мама адказала: “Я лічу, прычына ў тым, што я піла антыбіётыкі, калі хварэла запаленнем лёгкіх”. Паспрабйце разабрацца у гэтым пытанні. Улічвайце тое, што пры ўтварэнні эрытрацытаў удзельнічае вітамін В12, які сінтэзуецца пэўным відам бактэрый.

Чаму ўжыванне антыбіётыкаў магло стаць прычынай малакроўя. Вызначце паслядоўнасць фактараў, якія прывялі к гэтаму захворванню.

Парушэнне ўтварэння эрытрацытаў

 Парушэнне мікрафлоры кішэчніка

Прыём антыбіётыкаў

Парушэнне сінтэзу В12

Заданне 2.

Давайце вернемся да медыцынскага бланку «Агульны аналіз крыві» і паставім дыягназ па састаянню здароўя чалавека. Да нас звярнулася  дзяўчынка Каця. Яна прынесла аналіз крыві сваёй бабулі і паведаміла, што кожнай вясной (красавік-май) бабуля дрэнна сябе адчувае.

У яе назіраецца закладзенасць носа, слезатачывасць, пачырваненне вачэй, з’яўлецца пачуццё жжэння и зуду ў носе, поласці рота, вачах, а часам і прыступы ўдушша.Пастаўце дыягназ бабуле.Іх агульная колькасць выходзіць за  нормы  рэферэнтнага інтэрвала ( таблица) Яшчэ яна зразумела , што ёсць 5 тыпаў лейкацытаў. З іх  эазінафілаў и базафілаў у бабулі аказалася вышэй нормы.

 Правільны адказ: У бабулі павышанае ўтрыманне лейкацытаў (агульная колькасць), што сведчыць аб запаленчым працэсе; повышэнне эазінафіаў і базафілаў гаворыцьаб алергічных працэсах. Сезоннасць захворвання, апісанне сімптомаў хваробы даюць магчымасць  гаварыць аб прысутнасці ў крыві алергенаў(красавік — май), хутчэй усяго гэта пыльца раслін Такім чынам, у бабулі  можа быць сезонные алергічныя захворванні.

5. Дамашняе заданне

25, адказаць на пытанне 3

6. Рэфлексія

Вучні запісваюць свае ўражанні пасля ўроку на лістках, усе лісткі складваюць у каробку. Настаўнік выбарачна зачытвае  думку, адказ абгаворваецца.

ГУО «Лобчанская базовая школа»

Интерактивный плакат "Какого цвета Беларусь"

 Автор: Пашкевич Лилия Степановна, воспитатель дошкольного образования

Интерактивный плакат «Какого цвета Беларусь» может быть использован при формировании у воспитанников старшего дошкольного возраста представлений о разнообразии и богатстве растительного мира Беларуси.

Цель: воспитание основ культуры природопользования, патриотизма у детей старшего дошкольного возраста с использованием электронного средства обучения - интерактивного плаката.

Задачи: формировать у детей дошкольного возраста представления о разнообразии растительного мира леса (деревья, ягоды), поля (зерновые культуры), сада (ягоды), о водоемах и способах экономии пресной воды, развивать интерес к родному краю, воспитывать желание участвовать в охране природы,

В данном интерактивном плакате размещена следующая информация:

• Виды деревьев, использование древесины;
• Виды злаковых культур и что получается из зерна;
• Виды садовых и лесных ягод и что делают из ягод;
• Виды водоемов, где используется пресная вода и как ее экономить;

Щелчок по цвету на карте, изображению с текстом вопроса посредством гиперссылки отсылает пользователя к необходимой информации или заданию.

Интерактивный плакат может быть использован в качестве дополнения к

занятиям по образовательной области «Ребенок и общество», «Ребёнок и природа», «Изобразительное искусство», а также в нерегламентированных видах деятельности.

“Правілы здаровага ладу жыцця”

Прэзентацыя "Правілы здаровага ладу жыцця"

Мэта: абагульненне і сістэматызацыя ведаў вучняў аб складальніках здароўя, значнасці фізічнага складальніка здароўя, уплыве рухальнай актыўнасці на развіццё арганізма, састаўных кампанентах ежы, гартаванні як адной з умоў фізічнага развіцця.

Задачы:

-      садзейнічаць развіццю свядомага стаўлення да здаровага ладу жыцця;

-      стварыць умовы для выхавання жадання ўмацоўваць і падтрымліваць сваё здароўе і здароўе навакольных.

Вучэбна-метадычнае забеспячэнне ўрока: працоўны сшытак, навучальны дапаможнік, раздатачны матэрыял (карткі з апісаннем жыццёвай сітуацыі для вызначэння органаў пачуццяў), аўдыёзапіс спеваў птушак і шуму ракі.

Ход урока

1. Арганізацыйны этап

Дзень добры надыходзіць,

Сонца свеціць нам з раніцы,

І прырода нас сустракае,

І ўрок пачаць час.

—Якімі вы хочаце быць на ўроку? (Актыўнымі,уважлівымі, разумнымі.)

—   Выдатна! Прыемна вучыць тых, хто жадае вучыцца.

2. Этап праверкі хатняга задання

—   Прапаную вам нейкія жыццёвыя сітуацыі. Вы іх зачытваеце, вызначаеце, якія органы пачуццяў працуюць у кожнай сітуацыі, і даяце некалькі парад, як след берагчы гэтыя органы.

Навучэнцы па жаданні бяруць на стале ў настаўніка картку з сітуацыяй, зачытваюць, вызначаюць орган пачуццяў і даюць парады. Клас задае дадатковыя пытанні па тэме. Адказ ацэньваецца.

1. У музеі мастацтваў Жэня любаваўся працай рускага мастака пейзажыста Левітана.(Орган зроку.)
2. З акна суседняга дома даносіліся гукі скрыпкі. (Орган слыху.)
3. Міша працягнуў руку, каб пагладзіць вожыка, і тут жа адхапіў яе.(Орган дотыку.)
4. Дзеці падзякавалі бабулі за смачныя сырнікі са смятанай.(Орган густу.)
5. Мы зайшлі ў пад'езд. Пах гару быў чутны нават на першым паверсе.(Орган нюху.)
6. Этап актуалізацыі ведаў

—   Сёння наш урок прысвечаны сур'ёзнай праблеме. Пачаць хачу з прытчы. Мудраца спыталі: "Што з'яўляецца для чалавека найбольш каштоўным і важным у жыцці: багацце або слава?" Вось што адказаў мудрэц: «Ні багацце, ні слава не робяць чалавека шчаслівым. Здаровы жабрак шчаслівейшы за хворага караля».

—   А нямецкі паэт Генрых Гейнэ казаў: "Адзіная прыгажосць, якую я ведаю, - гэта здароўе".

—   Як вы думаеце, якой праблеме будзе прысвечаны сённяшні ўрок?

Адказы навучэнцаў.

—   Так, сёння мы здзейснім падарожжа ў Краіну здароўя. Кожная станцыя адкрые нам частку чатырохрадкоўя, а пры ўмове выканання ўсіх заданняў знойдзем скарб. Дапамагайце адзін аднаму, і ўсё ў нас атрымаецца!

4. Абагульненне і сістэматызацыя ведаў

Настаўнік нарыхтоўвае раздатачны матэрыял па станцыях (карткі з заданнямі). Па меры выканання заданняў лісток з назвай станцыі пераварочваецца і атрымліваецца чатырохрадкоўе, якое трэба завяршыць.

1. Станцыя «ПУТАНІЦА» (прыказкі)
2. Станцыя «СЛОВА-КЛЮЧ» (крыжаванка)

Станцыя «ПРАВЕР СЯБЕ» (адказы на пытанні)

3. Станцыя «ЗАМОРАЧКІ З БОЧКІ» (словы-анаграмы)
4. Станцыя «ЦЁМНАЯ КАНЯ» (загадкі)

Станцыя «ПУТАНІЦА»

- Працаваць будзеце ў групах. Расшыфруйце прыказкі і растлумачце іх сэнс. (Кожная прыказка прадстаўлена ў слайдах прэзентацыі).

Хто працы не баіцца,таго хвароба цураецца.

У здаровым целе здаровы дух.

Сонца, паветра і вада - нашы лепшыя сябры.

Рухайся больш - пражывеш даўжэй.

Здароўе маем - не беражом,страцім-плачам.

Чысціня - заклад здароўя.

Групы зачытваюць прыказкі. Вядзецца гутарка па прыказках. За выкананае заданне навучэнцы кожнай групы пераварочваюць па адным аркушы, са зваротнага боку якога напісана слова (настаўнік загадзя вывешвае лісты на дошку). Першая група адкрывае слова "МЫ", другая - "АДКРЫЛІ", трэцяя - "УСІМ", чацвёртая - "САКРЭТЫ", пятая - "ЯК", шостая - "ЗДАРОЎЕ".

Станцыя «ПРАВЕР СЯБЕ»

—   Адкажыце на пытанні:

1. Як ты разумееш выраз «Чалавек - частка прыроды»?
2. З дапамогай якіх органаў чалавек спазнае навакольны свет? Назаві іх.
3. Назаві галоўны орган, які кіруе работай усіх іншых органаў.
4. Якое значэнне для арганізма мае скура? Дакажы, што трэба сачыць за чысцінёй скуры.
5. Якое значэнне мае шкілет? Што трэба рабіць, каб захаваць добрую выправу?

6. Чаму трэба клапаціцца аб чысціні паветра? Як гэта трэба рабіць?

1. Якое значэнне для арганізма чалавека мае сэрца?
2. Чаму трэба харчавацца разнастайнай ежай?
3. Чаму для чалавека вельмі важна мець здаровыя зубы?

—   Дзве станцыі ўжо ззаду, наперадзе яшчэ шмат выпрабаванняў. Трэба адпачыць.

Фізкультхвілінка

Калі навучэнцы згодны са словамі настаўніка, то прамаўляюць "Гэта я, гэта я, гэта ўсё мае сябры", паднімаючы пры гэтым рукі над галавой і пляскаючы ў ладкі. Калі не згодны, прысядаюць на кукішкі і нахіляюць галаву да каленаў.

—   Хто з вас заўсёды готаў

Жыццё пражыць без дактароў?(Гэта я, гэта я, гэта ўсе мае сябры)

—   Хто не хоча быць здаровым,

Бадзёрым, стройным і вясёлым? (прысядаюць)

—   Хто з вас не ходзіць пахмурны,

Ці любіць спорт і фізкультуру?(Гэта я, гэта я,гэта ўсё мае сябры)

—   Хто марозу не баіцца,

На каньках ляціць, як птушка?(Гэта я, гэта я, гэта ўсе мае сябры)

—   Ну, а хто пачне абед

З жуйкі імпартнай, з цукерак?(Прысядаюць)

—   Хто ж любіць памідоры,

Садавіна, гародніна, лімоны?(Гэтая,гэта я, гэта ўсе мае сябры)

—   Хто паеў - і чысціць зубкі

Штодня двойчы за суткі?(Гэта я, гэта я, гэта ўсе мае сябры)

—   Хто з вас, з малых,

Ходзіць брудны да вушэй?(Прысядаюць)

—   Хто паводле распарадку

Выконвае фіззарадку?(Гэта я, гэтая,гэта ўсё мае сябры)

—   Хто, хачу ў вас даведацца,

Любіць спяваць і танчыць? (Гэта я, гэтая,гэта ўсё мае сябры)

—   Адпачылі, едзем далей.

Ліст пераварочваецца, і адкрываецца слова "УСЕ".

Станцыя «ЗАМОРАЧКІ З БОЧКІ»

—   Разгадайце словы-анаграмы:

зроду (здароўе) ынамтиви (вітаміны) дзяакраз (зарадка) галматоста ( стаматолаг)

іжорм(рэжым)іцэмоі (эмоцыі)

Ліст пераварочваецца,і адкрываецца слова "ВЫКАНАЙЦЕ".

Станцыя «ЦЁМНАЯ КАНЯ»

—   Адгадайце загадкі.

Яго выконваць трэба кожны дзень:

Своечасова ўставаць і класціся спаць,

Па гадзінах сілкавацца і зарадкай займацца.(Рэжым дня.)

Праз нос праходзіць у грудзі

І зваротны трымае шлях.

Ён нябачны, і ўсё ж

Без яго мы жыць не можам.(Паветра.)

Дажджом магу я кіраваць,

Магу пад ім я пастаяць.

Магу халодны дождж пусціць,

Магу на цёплы замяніць.(Душ.)

Я і хмара, і туман,

І ручай, і акіян,

І лётаю,ібягу,

І шкляной быць магу!(Вада.)

Устае рана, позна кладзецца,

Свеціць ярка, грэе горача.(Сонца.)

Раніцай рана падымайся,

Бегай, скачы, адціскайся.

Для здароўя, для парадку

Раніцай усім патрэбна ...(зарадка).

Ліст пераварочваецца,і адкрываецца слова «РАДЫ».

—   Перш чым мы прачытаем усе чатырохрадкоўі, крыху паслабімся.

Псіхагімнастыка

Навучэнцы садзяцца паўкругам. Гучыць аўдыёзапіс спеваў птушак і шуму ракі.

—Закрыйце вочы. Сядзьце вольна, паслабцеся, разумова паўтарайце за мной прапановы:

Я ляжу на цёплым беразе ракі.

Ціха шуміць вада.

Свеціць сонейка.

У лесе пяюць птушкі.

Я спакойны (спакойная).

Я ляжу на спіне і бачу блакітнае неба.

Там плывуць аблокі.

Мне лёгка дыхаць.

Я знаходжуся ў стане бязважкасці.

Маё цела адпачывае ў прыемных промнях сонца, я слухаю спевы птушак і ўдыхаю чыстае паветра.

—   Адкрыйце вочы. Аб чым мы казалі на ўроку?

Навучэнцы хорам чытаюць верш, запісаны на дошцы:

Мы адкрылі ўсім сакрэты,

Як здароўе захаваць.

Выконвайце ўсе парады,

Апошні радок навучэнцы спачатку спрабуюць злажыць самі, затым настаўнік адкрывае «скарб»:

І лёгка ўсім будзе жыць!

5. Падвядзенне вынікаў урока. Рэфлексія

Складанне памяткі

—   Дык што з'яўляецца для чалавека найбольш каштоўным і важным у жыцці?(Здароўе.)

—   Сёння на ўроку мы паспрабавалі ўсвядоміць сваё стаўленне да здароўя, зразумець ролю здароўя ў жыцці чалавека, узгадалі складнікі здаровага ладу жыцця.

—   Трэба заўсёды памятаць, што здароўе - гэта сапраўды неацэнны дарунак. Без яго вельмі цяжка зрабіць жыццё цікавым і шчаслівым. Здароўе дапамагае чалавеку вучыцца, працаваць, займацца каханай справай, актыўна адпачываць. Бяда наша ў тым, што мы пачынаем разумець гэта толькі тады, калі "паламаны механізм" і трэба думаць аб яго папраўцы. Для захавання і ўмацавання здароўя трэба весці здаровы лад жыцця. Давайце складзем схему здаровай выявы жыцця.

Калектыўнае складанне схемы (узор — на с. 137 навучальнага дапаможніка). Навучэнцы выказваюць свае меркаванні, а настаўнік дапамагае іх сфармуляваць.

- І самае галоўнае: памятайце, што здароўе - гэта найважнейшая каштоўнасць чалавека. Здароўе не купіш ні за якія грошы. Будучы хворымі, вы не зможаце ўвасобіць у жыццё свае мары. Урок здароўя - найважнейшы ў жыцці ўрок. І каб ён прынёс карысць не толькі вам, але і іншым навучэнцам, прапаную скласці тэкст паслання вучням іншых класаў.

ПАСЛАННЕ ВУЧНЯМ ДРУГІХ КЛАСАЎ

Дарагія сябры!

Мы, навучэнцы 3 класа, звяртаемся да вас.

Мы за здаровы лад жыцця!

Мы за выкананне рэжыму дня і правіл асабістай гігіены!

Мы за заняткі фізкультурай і спортам!

Мы за турыстычныя паходы!

Мы за наведванне гурткоў, секцый па інтарэсах і развіццё сваіх творчых здольнасцей!

Мы супраць ляноты і нуды!

Падтрымайце нас, навучэнцы другіх класаў!

Прыём «Працягні фразу»

Навучэнцы становяцца ў круг і але чэргі працягваюць выказванне:

—Каб быць здаровым чалавекам, я буду...

Настаўнік жадае вучням скарыстацца ведамі і на летніх канікулах пастарацца весці здаровы лад жыцця!

Тэма: “Замацаванне па тэме “Пісьмовае складанне і адніманне двухзначных лікаў без пераходу праз разрад.””

Мэта: замацаваць уменні выконваць  пісьмовае складанне і адніманне двухзначных               лікаў без пераходу  праз разрад.           

Задачы: - замацаваць  пісьмовае складанне і адніманне (у слупок)  двухзначных лікаў; 

               -  фарміраваць  уменне рашаць састаўныя задачы;

               - спрыяць развіццю адвольнай увагі, развіццю пазнавальнай актыўнасці;

               - спрыяць выхаванню самастойнасці, акуратнасці;

          -  далучаць да вытокаў  народнай творчасці.

Тып урока: замацаванне ведаў.

Формы работы: калектыўная, парная, індывідуальная.

Абсталяванне:  Мураўёва Г.Л. Матэатыка: вуч. Дапаможнік для 2-га класа ўстаноў з  бел. мовай навучання: у 2ч./ Г.Л. Мураўёва , М.А. Урбан. – Мінск: Нацыянальны інстытут адукацыі, 2020. -  Ч.2. – 135 с.: іл.; “футбольныя вароты”, “мяч”, “футбалісы” (на дошцы); карткі з прыкладамі, куфэрак з геаметрычнымі фігурамі, шыфроўкі, кап’ютар, мультымедыйны праектар, “лінеечка поспеху” у кожнага вучня,  бліны, абрус.

      Ход урока

1. Арганізацыйны этап. Матывацыя.

Настаўнік:

-  Папляскайце ў далоні, калі вы прыйшлі ў школу з добрым  настроем.

Пацісніце руку суседу,  калі вы добры чалавек і гатовы прыйсці на дапамогу.

Памахайце рукой, калі вы жадаеце хутчэй пачаць урок.

Усміхніцеся адзін аднаму тыя, хто упэўнены, што будзе ўважлівы і старанны.

1. Паведамленне тэмы ўрока.

Слайд 1.

Настаўнік:

Прачытайце словы на экране: “замацаванне”, “пісьмовае складанне”,

“пісьмовае адніманне”, “двухзначныя лікі” -  паспрабуйце сфармуляваць тэму сённяшняга ўрока. Якія задачы паставім да ўрка? (Адказы вучняў.)

Наш урок будзе незвычайны – усе заданні прысвечаны аднаму цудоўнаму народнаму святу. А што за свята, вы даведаецеся, калі зможаце прачытаць шыфра- граму. (Вучні выходзяць да дошкі па 3 чалавека і рашаюць прыклады ў слупок на складанне і адніманне двухзначных лікаў без перахуду праз разрад. Запісваюць адказ і шукаюць картку з такім лікам (на адваротным баку карткі запісаны літары). Атрымлівецца слова: масленіца.)

33 + 42 = 75       36 + 11 = 47    40 + 25 = 65    89 – 25 = 64     92 – 12 = 80               

75 - 21 = 54        30 + 19 = 49     59 – 32 = 27    55 + 43 =  98    

Слайд 2.

(Масленіца.)

Слайд 3.

Настаўнік:

Масленіца ідзе - вясну з сабой вядзе! Ёсць такое вясёлае свята - Масленіца. Яго мы адзначаем цэлы тыдзень. На Масленіцы галоўны пачастунак - бліны, сімвал вяртання сонца і цяпла ў прыродзе.

Паслухайце пыказкі і прымаўкі пра Масленіцу.

Хопіць зімачка зімаваць – вясна ідзе.

Масленіца 7 дзён гуляе.

А мы Маслёнку чакалі, усе аладкі выпякалі.

Сёння на ўроку нам неабходна правесці зіму і сустрэць вясну.

Чым праводзяць зіму? (Блінамі.) А ці ёсць у нас бліны? (Няма.) Бліны трэба сабраць у сяброў – Масленічных дзён тыдня. На Масленічны тыдзень у кожнага дня ёсць свая назва. Калі правільна, дружна выканаеце заданні, то бліны збяром і вясну годна сустрэнем.

Як мы павінны працаваць на ўроку, каб у нас усё атрымалася?  (Быць уважлівы- мі, слухаць адзін аднаго і настаўніка, выпраўляць памылкі і дапаўняць адказы, праца- ваць хутка і дружна.)

1. Вусны лік.

Слайд 4

Настаўнік:

Панядзелак – СУСТРЭЧА

На першы дзень народ спраўляў сустрэчу Масленіцы. Надыходзіць "сустрэча". Цэлы дзень весялосьць.

1)   Замест *  пастаўце знакі параўнання «>», «<» або «=»:

1г 30 мін *30 мін

1г * 20 мін + 50 мін

60 мін * 1г

1м * 10 дм

3 дм *  100 см

1дм + 2 дм * 30 см

2) Запоўніце пропускі ў схеме

                          20   +40              -35          +23           -28           +65         -80             +15

  3) Работа з геаметрычнымі фігурамі.

На дошцы геаметрычныя фігуры: трохвугольнікі, квадраты, кругі, прамавугольнікі.

Настаўнік:

Назавіце геаметрычныя фігуры.

Чым яны адрозніваюцца?

Па чым яны падобныя?

На колькі больш трохвугольнікаў чым квадратаў?

Малайцы! Панядзелак задаволены вашай працай і перадае сваю чаргу наступнаму дню.

Слайд 5.

Настаўнік:

Аўторак – ЗАЙГРЫШ

Дзень прысвечаны вясёлым вулічны гульням. У гэты дзень каталіся на санках з горак, каб рос доўгі лён. Моладзь збіралася на вуліцах і весялілася. Пагуляем і мы.

IV. Пісьмовае складанне двухзначных лікаў без пераходу праз разрад.

  Індывідуальная работа з карткамі.

Гульня “ Футбол ”

    Настаўнік:

     Запішыце прыклад у сшытак, які запісаны на “мячыку”(кругу), які ляжыць у вас на парце і рашыце яго. Затым прымацуйце “мячык” ў адпаведныя  вароты. А мы  праверым, ці  ў правільныя вароты вы забілі  гол!

(Рашыўшы прыклад, дзеці выходзяць да дошкі і шукаюць такія вароты,  дзе  лічба ў варотах супадае з адказам прыклада і прымацоўваюць “мячык” у адпаведныя  вароты.)

54 + 32 = 86  67 + 11 = 78    23 + 73 = 96   45 + 33 = 78    36 + 50 = 86   71 + 25 = 96 

23 + 73 = 96  45 + 33 = 78     36 + 50 = 86  71 + 25 = 96    54 + 32 = 86   67 + 11 = 78

Настаўнік:

Вельмі добра. Аўторак  кажа вам дзякуй за працу і прапануе наведацца ў госці да сваёй сястры.

Слайд 6.

Настаўнік:

Серада – ЛАСУХА

У гэты дзень пірагі і бліны былі на стале ў кожнай хаце. І ўсіх, хто заходзіў у хату, частавалі прысмакамі, у асноўным блінамі.

V.Рашэнне  састаўной задачы.

Калектыўная работа.

 С.71 № 8

Настаўнік:

    Прачытайце ўмову. Можна адразу адказаць на пытанне?  Якая гэта задача?

Што можна даведацца спачатку? Што можа даведаца потым? (Вучань будуе схему каля дошкі.Другі вучань запісвае рашэнне задачы.)

Слайд 7

VI.Фізхфілінка.

Настаўнік:

  Масленіца – славянскае свята, якое адзначаюць у Беларусі, на Украіне, Расіі. На гэтае свята людзі спяваюць, водзяць карагоды.

Запрашаю вас у карагод.

Слайд 8

Настаўнік:

 Чацвер – РАЗГУЛЯЙ

Чацёрты дзень Масленіцы самы вясёлы, дзе галоўным атрыбутам дня з’яўляюцца бліны. Іх прадаюць і раздаюць дарам на ярмарках, выпякаюць прама на вуліцах, каб пачаставаць усіх. Людзі будуюць крэпасці, вежы. Давайце і мы павучымся будаваць.

VII.Рашэнне задачы на знаходжанне перыметра геаметрычных фігур.

Самастойная праца па падручніку.

Настаўнік:

-Выканайце  заданне  №13  ў падручнку на старонцы 71. Першы варыянт знаходзіць перыметр квадрата. Другі варыянт – прамавугольніка перыметр.Трэйці вырыянт –перыметр трохвугольніка. (Правека задання)

І з гэтым заданнем вы справіліся. Малайцы!

Слайд 9

Настаўнік:

Пятніца – ЦЕШЧЫНА

У пятніцу бацькі ідуць у госці да сваіх дарослых дзяцей, якія жывуць асобна. І дзеці частуюць іх блінамі, каб паказаць сваю павагу і любоў да старэйшых.

VIII. Рашэнне прыкладаў у слупок.

Парная работа з карткамі.

Настаўнік:

Прынесла цешча дровы. І паклала іх наступным чынам, каб вас праверыць. На партах у вас ляжаць карткі з прыкладамі.  Запішыце ў сшытак і рашыце іх.

 Потым знайдзіце  на картках лічбы, якія падыходзяць да вашых адказаў  у прыкладах. На адваротным баку карткі напісаны літары. Скдладзіце слова.

Якое атрымалася слова? (Адказы  вучняў: дровы)

1)    79 - 31 = 48 (Д);             2) 69– 12 = 57 (Р);            3) 75 – 22 = 53 (О);

        4) 79 -  11 = 68  (В);            5) 64 – 43= 21 (Ы)           6)  99 – 10 = 89 (!)

Добра.  І з  гэтым заданнем справіліся.

   IX. Інфармацыя аб дамашнім заданні.

        Слайд 10

Настаўнік:

Субота – ПАЧАСТУНКІ

У гэты дзень уся радня збіаецца за багатым сталом. Частвалі пірагамі, блінамі.

Вось  заканчваецца наша падарожжа.Нездарма вы цэлы ўрок збіралі бліны ў Масленічных дзён.

Слайд 11

Выберыце сабе блін з дмашнім заданнем:

1) С.70 №7.

2) С.70 №2 (2 прыклады), с. 71 №10.

3) Прыдумаць і рашыць 5 пыкладаў у слупок на складанне і 5 прыкладаў у слупок  на адніманне.

X.Падвядзенне вынікаў урока.

Слайд 12

Настаўнік:

 Нядзеля –Даравальная

 Нядзеля – апошні дзень Масленіцы.Усе адзін перад адным вініліся і прасілі прабачэння, бо ў жыцці бываюць розныя выпадкі. Здараецца так, што мы незнарок крыўдзім таварыша. Парасіце пабаэння ў сваіх сяброў.

Нам неабхода падвесці вынік урока. Ацаніце сваю работу. Ці змаглі мы

рашыць пастаўленыя задачы?

XI.Рэфлексія.

Настаўнік:

   Прадоўжыце сказ:

-         Я умею …..

-         У мяне добра атрымалася…

-         Мне было цяжка…

Пакажыце на ”лінеечцы поспеху” (кошык з яблыкамі) сваю працу на ўроку.

Слайд 13

Прыём “Куфэрак”

Настаўнік:

         А зараз вазміце адну фігурку з куфэрка.

Папляскайце ў далоні тыя, хто выбраў круг. Гэта людзі добрыя, маюць шмат сяброў.

Паскачыце тыя, хто выбраў трохвугольнік. Гэта лідары. Настойлівыя людзі, якія заўсёды дасягаюць пастаўленай мэты.

Выканайце нахілы ўлева-ўправа тыя, хто выбраў квадрат. Гэта людзі спакойныя, разважлівыя.

Але нягледзячы на тое, што па характары вы ўсе розня, вы вельмі парадавалі мяне сваёй працай на ўроку!

А вы госці дарагія, частуйцеся блінамі. Здаровы бывайце. Ды праз год зноў да нас завітайце.

Topic: The fifth pearl

Date:15.03.2021

 Form: 5

Aims of the lesson:

1. to develop listening skills: revise the Past Simple tense, irregular verbs.

2. to encourage Ps’ to work as a whole class for one purpose.

3. to develop Ps’ interest to the country of learning language.

Lesson brief:

I. The beginning of the lesson.

T: Good morning, smiling faces. How are you? Well?! I hope we'll have a wonderful time together.

T: Look at the board and say where our characters are? Ps: (on the farm)

T: Yes. And we are also going there. (aims of the lesson)

II. Phonetic drill

T: Find the silent letters in the words and underline them:

Light, right, listen, nice, bought, know, straight.

T: Let’s remember what animals leave on a farm.

(a turkey, a goose, a cow, a horse, a duck, a pig, etc.)

III. Checking the homework.

p. 58 ex.4

IV. Listening.

Pre-listening:

T: Ex. 1a, p.73 Look at the pictures. What are the Tree Monsters doing? Are they happy? Why? Where is the egg?

Ne words: a nest, a rooster, to peck.

T: Listen and answer the question: Did the Tree Monsters fins the pearl?

Ps listen to the recording, then answer the pre-reading task.

Post-listening:

T: Let’s check if you understand the details. FindEnglishequivalents: куриц и цыплят, давай съедим несколько яиц, он клюёт меня, монстры выбежали их курятника, бежит за ними, жемчужина в гнезде.

         Ex.1b, p. 74

V. Grammar revision

Let’s revise the Past Simple tense.

Ps get the cards with sentences and make negative and interrogative sentences.

They feed animals yesterday.

Fred went to the farm last week.

Kevin planted tomatoes yesterday.

I saw a cow 2 days ago.

VI. Moving activity

Let’s play the game “Guess the animal”

         It’s____________.

         It’s got____.

         It can______.

         It can’t________.

         It likes_________.

VII. Grammar revision

         T: Let’s revise the irregular verbs. I have some exercises for you.

Ps get additional materials

Exercise 1. Match the infinitive with the past form

1. Make                   a.Begun

2. Eat                       b. Was/were

3. Put                       c. Made

4. Be                       d. Put

5. Go                       e. Ate

6. Begin                 f. Went

Exercise 2. Cross the odd one out

1. go, take, be, thought, put
2. ate, broke, took, put, make
3. played, cooked, picked, ran, jumped
4. go, stay, write, understand, dance

Exercise 3 Write the past form and translate

1. go → ________ → ________;
2. say → ________ → ________;
3. do →________ → ________;
4. come → ________ → ________;
5. have → ________ → ________;
6. make → ________ → ________;
7. buy → ________ → ________;
8. swim → ________ → ________;
9. see → ________ → ________;
10. write → ________ → ________;
11. run →________ →________

Exercise 4. Devide the verbs into two columns

       Went, sing, was, get, take, sit, swam, ran, write, flew

VIII. Writing

T: Ex.2, p. 74 Let’s write a message to Elfin’s parents about the fifth pearl in your exercise-books.

IX. Round-up

Hometask: page 59, ex.2

T:What new?

T: What did we do?

T: Your marks are…

Тэма:  Правапіс  у, ў

     Мэта: узнавіць і паглыбіць веды вучняў па правапісе у (складовага), ў (нескладовага)  у спрадвечна беларускіх словах і словах іншамоўнага паходжання; выпрацаваць арфаграфічныя навыкі;

навучыць прымяняць атрыманыя веды на практыцы;

выхоўваць любоў да роднай мовы, да Радзімы, да яе навакольнага асяроддзя;навучыць цаніць багацці роднага краю;выхоўваць беражлівыя адносіны да хлеба.

      Тып урока: замацаванне  вывучанага матэрыялу.

Ход урока

     Эпіграф:                            

НЕ працаваць-хлеба не відаць

     1 . Арганізацыйны момант

   Слова настаўніка

Добры дзень. Сёння  сонечны дзень, і я хачу, каб у вас быў добры настрой ,каб вы ўсміхнуліся адзін аднаму, нашым паважаным гасцям. А зараз з такім цудоўным настроем мы пачынаем наш урок.

       2.Узаемаправерка дамашняга задання

пр.135. Вучні правяраюць і выстаўляюць адзнакі на асобных лістках паперы за 1 заданне.

2. 1  Актуалізацыя ведаў                                                                                                          - Чым адрозніваецца у (склад.) ад ў (несклад.)?

     - Калі пішацца ў (несклад.)?

     - Калі пішацца у (склад.)?

     - Прывядзіце прыклады слоў з ў ?

     - Прывядзіце прыклады слоў з у ?

     -Што яшчэ мы ведаем пра ў ? (7 верасня 2003г. г. Полацк…)

     -Чым адметны беларускі алфавіт ?

      -Што называецца алфавітам?

      2.2  Гульня “Хто хутчэй і прыгажэй?”

Пр.136 пісьмова

       Узаемаправерка і выстаўленне адзнак адзін аднаму за 2 заданне.

Выпісалі словы: баул, да Уладзіміра, прэзідыум, бацькі Ульяны, фрау, акварыум, каляурны, соус, страус,т ок-шоу.

         2.3 Апытанне

    -Чаму ў словах фрау, ток-шоу пішам у (склад.) ?

    -Чаму ў словах соус,страус,акварыум,прэзідыум пішам у (склад.) ?

    -А чаму ў словах да Уладзіміра,бацькі Ульяны пішам таксама у (склад.) ?

Фізкультфілінка

         2.4  Гульня “Правяраю сябе”

На дошцы затранскрыбіраваны словы, пазнайце іх і запішыце ў сшыткі.

  З’езд, дождж,лётчык, не просіць, адчыніць, разведчык, мядзведзь, хлеб.

Вучні самі правяраюць свае сшыткі. ( адказы на дошцы, выстаўленне  адзнак на лісціках за 3 заданне).

    Настаўнік: Хлеб! Такое маленькае слова і такое значымае. Здаўна людзі з павагаю ставіліся да хлеба, бо хлеб - святыня чалавека.

 М.Танк “Прытча пра хлеб” (чытае на памяць настаўнік). Адказы на пытанні па твору.

  Вучні ўспамінаюць выказванні пра хлеб (“Хлеб - усяму галава”, “Хлеб - наша багацце”, “Хлеб - аснова жыцця”). Нагадваюць вучні і казку “Лёгкі хлеб”.

Загадзя падрыхтаваныя вучані  расказваюць пра каштоўнасць хлеба.

  1 вучань: З даўніх часоў хлеб быў славай і гонарам,а таксама прадметам галоўнага клопату чалавека. Гаспадар мой бацюшка-спявалі на сялянскім вяселлі. На вечарынках вялі карагодам: Каравай, каравай, каго хочаш выбірай!

   2 вучань: Хлеб на чыстым ручніку падносілі самаму дарагому госцю і той, прымаючы яго, цалаваў духмяны бохан.

   3 вучань:  На зажынках у першы дзень жніва ў вёску з песнямі неслі сноп, перавіты васількамі. Яго ставілі ў хаце на покуці. Сноп ўвасабляў дабрабыт гаспадара, надзею на дастатак і шчасце.

-         Ці можа ў жыцці сустракацца “Лёгкі хлеб”?  Вучні выказваюць свае думкі і прыходзяць да высновы, што лёгкага хлеба наогул не бывае.

          Фізкультхвілінка

3. Паглыбленне ведаў па тэме

Вучні працуюць на картках (карткі правярае настаўнік).

4.1. Актуалізацыя вывучанага

 Тэст

1) Пасля якіх літар вы не будзеце пісаць ў?

 а) з; б)о; в) р; г) е;д) я

      2). Якія словы не дзеляцца на склады?

а) напішу; б) ехаў; в) лаўка; г) увага; д)дом

  3).У якіх словазлучэннях словы напісаны правільна?

а) матуля Ўльяна;

б) пайшлі ў школу;

в) паднялася ўверх.

Праверка правільнасці выканання тэста. Карэкцыя.

   4.2. Лексічная работа

Дапоўніце сказы, выкарыстоўшы антонімы.(Прыгадайце, што такое антонімы?)

-      Верабей лятае, а вуж             поўзае.

-      Васілёк сіні, а дзьмухавец     жоўты.

-      Жэрдка тонкая, а бервяно    тоўстае.

- Растлумачце правапіс  ў

     - Колькі слоў у сказе?Запісаць правільна ў сшыткі.

      На дошцы запісаны словы: людзізпавагаюхлебадаставілісяздаўна.

5. Падвядзенне вынікаў

 6. Д/з 

§18, практ. 141(вусна), творчая работа (міні-сачыненне “Хлеб-наша багацце…”

  7. Рэфлексія

 Настаўнік: Вялікі дзякуй за плённую працу. Мне хочацца прыгадаць эпіграф да нашага ўрока: “Не працаваць - хлеба не відаць”. Каб поспех мець  трэба старанна працаваць.

Тэма:  « Падагульненне і сістэматызацыя вывучанага матэрыяла па тэме «Рацыянальныя лікі»

Мэта ўрока:абагуліць і сістэматэзіравацьведывучняў  па тэме

                     «Рацыянальныя лікі».

Задачыўрока:

• Замацаваць асноўныя правілыдзеянняў зрацыянальнымі лікамі.
• Даць кожнаму вучню магчымасць проверыцьсвае ведыі павысіць іх узровень
• Развіваць уменні самастойна працавацьі ясна выказваць свае думкі.

Абсталяванне:

1. Камп’ютар
2. Табліцы.
3. Карткі з заданнямі
4. Тэставыя праверачныя заданні.

Ход урока.

I Арганізацыйны момант.

1. Падрыхтоўка і настрой вучняў на работу

II. Праверка дамашняга задання( 2б.)

2.1 Праверка дамашніх практыкаванняў

№ 290 Колькі гадоў маме? (35)

Якім дзеянем вы знайшлі яе ўзрост? ( 10 : )

№ 289(в)

У якім з ураўненняў адказ атрымаўся адмоўным  лікам? Колькі атрымалася?  (-1,2)

Якое дзеянне вы прымянялі для выканання ўсіх ураўненняў? ( дзяленне)

( адказы двух другіх –     0,25 і 1 )

2.2 Франтальнае апытванне

а) Якія мноствы вам вядомы?

б)  Якія лікі мы называе натуральнымі? цэлымі?

в)Выпраўце памылкі.

III. Паведамленне тэмы ўрока

Тэма сенняшняга ўрока « Падагульненне і сістэматызацыя вывучанага матэрыяла па тэме «Рацыянальныя лікі».За кожнае заданне вы атрымаеце некаторую колькасць балаў. У выніку – у канцы урока вы самі сможыце сабе па сваім балам выставіць адзнаку. ( Балы выстаўляюцца самімі вучнямі ў табліцы) . За выкананне дамашняга задання мы ўжо можам выставіць балы. 

Мы ўжо многа ўрокаў працавалі з рацыянальнымі лікамі. Сёння наша задача – сістэматызаваць веды па гэтай тэме.

На стале у вас ляжаць карткі, дзе вы павінны абазначыць, якія пытанні, на ваш погляд, вы ведаеце добра, а якія патрабуюць “шліфоўкі”. Я спадзяюся, што напрыканцы ўрока у вас такіх пытанняў будзе менш.

ІVВусныя практыкаванні(4 б.)

Выкарыстанне файлаў прызентацыі

VРабота над матэрыялам урока

5.1Складзі праўдзівыя сцвярджэнні(2б.)

ключ

5.2А цяпер на практыцы мы праверым, як вы умееце выконваць првілы над дзеяннямі з рацыянальнымі лікамі. У вас у кожнага на парце ляжыць  картка. Пастаўце ў кожным радку у любым месцы па адной кропцы. Абмяняемся карткамі. Выканаем прапанаваныя вам прыклады.(4б.)

VІФізкультмінутка

VІІГістарычная даведка

Расшыфроўка тэлеграмы з Кітая. Пакуль мы працавалі , да нас прыйшла тэлеграма з Кітая. Жыхары гэтай краіны адні з першых вынайшлі адмоўныя і дадатныя лікі. Але называлі іж яны па іншаму. А іменна як, вы даведаецеся, калі расшыфруеце тэлеграму.

Сума двух «маёмасцей» ёсць «маёмасць»

Сума двух «даўгоў» ёсць «доўг»

Калі  «доўг» большы за «маёмасць», то сума ёсць  «доўг»

Як вы думаеце, што азначаюць гэтыя сцвярджэнні. Давайце перакладзём на нашую матэматычную мову.

Чытаем гістарычную даведку на экране. А хто цікавіцца больш даведацца пра гісторыю рацыянальных лікаў, то яе можна знайсці ў нашых зборніках на старонцы 119,120.

VІІІ. І так, усе правілы мы паўтарылі. Цяпер прымянім іх на практыцы. Выкааем заданне № 8 на старонцы 246 нашага падручніка. Выконваць будзем ланцужком. Кожны выконвае па аднаму дзеянню. Але, перш, чым выканаць сваё дзеянне, патрэбна прверыць папярэдняе. І , калі ёсць памылкі, выправіць. І толькі тады прыступаць да свайго дзеяння. Дзеянняў тут 5, але апошні вучань будзе менавіта адказваць на пытанне  - знаходзіць 30% ад значэння адказу. І так, пачынаем. Максімальная колькасць балаў за гэта заданне – 8 балаў.

1)    -0,5 : (- 0,25) = 2

2)    (-1,2) · (-1,5)  = 1,8

3)    0,00235 : ( - 0,047) = - 0,05

4)    2 – 1,8 = 0,2

5)    0,2 + (-0,05) = 0,15

 0,15 : 100 · 30 = 0,045 або 0,15 · 0,3 = 0,045

Адказ : в)

ІХ.Праверачны тэст(10 б.)

Ну а цяпер , каб праверыц, як вы самастойна можыце прымяняць свае веды на практыцы, выканаем невялікі тэст, Свае адказы вы ўносіце ў таблічку, дзе за кожны правільны адказ вы атрымаеце столькі балаў, сколькі ўказана ў таблічцы. Агульная колькасць балаў за тэст – 10 .

Тэст

1. Значэнне сумы -5,4+(-3,5) роўна 

              а) 8,9           б)  1,9          в) -8,9         г)-1,9.

2. Значэнне сумы 4,6+(-2,2) роўна  

              а) 6,8          б)  2,4          в) -2,4          г)-6,8

3. Выканайце адніманне -2,6-(-1,4)    

              а) -4            б) -1,2         в) 1,2            г) 4

4. Здабытак  -4,1 · (-5)  роўны     

              а) 20,5         б) -23,5       в) 23,5           г)22,5

5. Дзель лікаў  -3,6 : (-1,8)  роўна   

              а) -0,2         б) 2              в)-0,5            г) 0,5

6. Рашэннем ураўнення  х+3,8 =-12,7 з’яўляецца лік 

              а) 16,5         б)-16,5         в) 1,1           г) -1,1

7. Рашэннем ураўнення  7,1: у = -0,71 з’яўляецца лік

                а) 100        б) -10            в) -100         г) -0,1

8. Значэнне выразу  -4,04 · 1,5+ 3,2:0,8 роўна

           а) -2,06      б) 10,6          в)10,06         г)-10,06.

Ключ да тэста

ХПадвядзенне вынікаў урока

    Адзнакі за ўрок

Х Рэфлексія.

А цяпер у таблічках, якія вы запаўнялі ў пачатку ўрока адзначце свае веды напрыканцы ўрока. Я спадзяюся, што смутных смайлікаў стала намнога менш.

ХІ Дамашняе заданне

№ 291,289 (а), с. 241

Прэзентацыя да ўрока

      Сацыяльна-эканамічнае становішча ў другой  

                  палове 60 - х-80-я гг. ХХ ст.

Мэты:

- садзейнічаць фарміраванню ведаў навучэнцаў адасягненнях і асноўных супярэчнасцях сацыяльна-эканамічнага развіцця БССР у другой палове 1960-х-першай палове 1980-х гг.;

- дапамагчы навучэнцам засвоіць асноўныя напрамкі ў сацыяльна-эканамічным развіцці Беларусі ўперыяд другой паловы 60 — х-першай паловы 80-х гг. ХХ ст.,

- навучыцца характарызаваць і параўноўваць гістарычныя падзеі і з’явы гэтага перыяду з апорай на тэкст навучальнага дапаможніка, ілюстрацыі, гістарычныя дакументы, Гістарычныя карты;

- забяспечыць умовы для выхавання ў навучэнцаў такіх якасцяў, як пачуццё гуманізму, калектывізму.

Асноўныя паняцці і тэрміны: экстэнсіўны шлях развіцця эканомікі.

Вучэбна-метадычнае забеспячэнне: рабочы сшытак, насценная гістарычная карта " БССР у 1955-1991 гг.", гістарычны дакумент № 29 (дадатак 1).

                                                      Ход урока

I. Арганізацыйны момант

Настаўнік правярае гатоўнасць навучэнцаў да ўрока і прапануе запісаць у першую калонку словы, словазлучэнні, тэрміны з «воблака слоў», якія адносяцца да сацыяльна-эканамічнага развіцця, а ў другую — да грамадска-палітычнага.

(1-Сельская гаспадарка, эканоміка, дэфіцыт, тавар, бюджэт, вытворчасць; 2 — партыя, палітыка, грамадская арганізацыя, камсамол.)

На выкананне гэтага задання можна адвесці 1-2 хвіліны, пасля выканання навучэнцы прамаўляюць адказы. Настаўнік яшчэ раз акцэнтуе ўвагу на адрозненнях сацыяльна-эканамічнай сферы і грамадска-палітычнай.

II. Праверка дамашняга задання

                                 Гістарычны дыктант

1. Назва перыяду другой паловы 1950-х —  першай паловы 1960-х гг.,

звязанага са змякчэннем палітычнага рэжыму пасля смерці І. В. Сталіна, паступовым пераадоленнем культу яго асобы і пачаткам частковай рэабілітацыі нявінна пацярпелых ад палітычных рэпрэсій.

2. Грамадства, для якога характэрныя падзел працы, спецыялізацыя вытворчасці і яе аўтаматызацыя, арыентацыя вытворчасці на рынак, выкарыстанне ў вытворчасці дасягненняў навукі і тэхнікі, урбанізацыя.
3. У адпаведнасці з шостым артыкулам Канстытуцыі БССР 1978 г. абвяшчалася кіруючай і на кіроўваючай сілай у грамадстве, ядром палітычнай сістэмы.
4. Першым сакратаром ЦК КПБ у 1965—1980 гг., а значыць, фактычна кіраўніком рэспублікі, быў … .
5. У СССР пабудавана развітое сацыялістычнае грамадства і сфарміравана новая гістарычная супольнасць, для якой сталі ўласцівымі такія рысы, як савецкі патрыятызм і служэнне грамадству, калектывізм і грамадска карысная праца, інтэрнацыяналізм і дружба народаў Савецкага Саюза, гуманізм і агульная камуністычная ідэалогія.
7. Назва палітыкі, распачатай з сярэдзіны 1980-х гг. кіраўніцтвам

СССР на чале з М. С. Гарбачовым. Прывяла да значных змен ва ўнутрыпалітычным і міжнародным жыцці, звязаных з галоснасцю, дэмакратызацыяй, спробамі паскарэння тэмпаў развіцця эканомікі.

7. Прынцып адкрытасці інфармацыі пра мінулае і сучаснасць краіны, магчымасць выказваць крытычнае стаўленне да ўлады і тагачаснай ідэалогіі, рэалізоўваць на справе абвешчаныя Канстытуцыяй БССР 1978 г. дэмакратычныя свабоды слова і друку.
8. Аб якой з’яве сведчаць наступныя факты. У 1989 г. сфарміравалася палітычная арганізацыя пад назвай «Беларускі народны фронт за перабудову „Адраджэньне“» (БНФ). У пачатку 1990-х гг. у Беларусі ўзнікла каля 10 палітычных партый. Сярод іх —  Беларуская сацыял-дэмакратычная грамада”, Аб’яднаная дэмакратычная партыя Беларусі і інш.
9. 25 жніўня 1991 г. Вярхоўны Савет БССР прыняў пастанову аб часовым прыпыненні дзейнасці, якой арганізацыі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь», якая дзейнічала да 1993 г.
10.  Вайна, якая адбывалася з 1979-1989 год.

III. Мэта матывацыйны этап

Настаўнік аб'яўляе тэму ўрока і акцэнтуе ўвагу навучэнцаў на тым, што яна будзе вывучацца на працягу двух урокаў.

-  Сёння на ўроку вы пазнаёміцеся з асноўнымі дасягненнямі і супярэчнасцямі сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі ў другой палове 1960 — х-першай палове 1980-х гг.

IV. Актуалізацыя ведаў і ўменняў вучняў

Настаўнік прапануе вучням успомніць некаторыя пытанні.

1. Што такое індустрыяльнае грамадства? (Грамадства, для якога характэрны падзел працы, спецыялізацыя вытворчасці, яго аўтанамізацыі, арыентацыя вытворчасці на рынак, выкарыстанне ў вытворчасці дасягненняў навукі і тэхнікі, урбанізацыя.)

2. Якія новыя галіны з'явіліся ў БССР у перыяд 1953-1965 гг.? (Машынабудаванне, нафтахімічная.)

V. вывучэнне новай тэмы

                                               План

1. Фарміраванне прамысловага комплексу БССР.

2. Развіццё сельскай гаспадаркі.

3. Узровень жыцця народа.

1. - Першая палова 1960-х гг. У СССР,  у тым ліку і ў БССР, была адзначана пагаршэннем эканамічнай сітуацыі.

Настаўнік загадзя афармляе табліцу на дошцы з пропускамі для запаўнення (або раздрукоўвае і раскладвае на кожную парту). Абапіраючыся на матэрыял п. 1 на с. 112 навучальнага дапаможніка, навучэнцы вызначаюць прыкметы пагаршэння эканамічнага становішча і шляхі выхаду з сітуацыі, якая стварылася, і запаўняюць пропускі ў табліцы (курсівам выдзелена тое, што трэба запісаць у ячэйкі). Запоўніўшы табліцу, прагаварыўшы асноўныя палажэнні, навучэнцы робяць высновы аб становішчы ў эканоміцы і абмяркоўваюць шляхі выхаду з сітуацыі, якая склалася.

- У 1965 г. для пераадолення адмоўных з'яў у эканоміцы по ініцыятыве старшыні Савета Міністраў СССР А. Н. Касыгіна праводзілася эканамічная рэформа. У цэлым эканоміка ў перыяд правядзення рэформы дасягнула піка свайго развіцця. Але першапачатковы поспех быў непрацяглым. Хутка рэформа фактычна перастала дзейнічаць, так як яна апынулася наборам супярэчлівых мер. Было немагчыма, напрыклад, спалучаць пашырэнне самастойнасці прадпрыемстваў з узмацненнем паўнамоцтваў цэнтральных органаў выканаўчай улады-міністэрстваў. Рэформа не ліквідавала старую камандна-адміністрацыйную сістэму. Больш таго, метады кіравання, заснаваныя на таварна-грашовых адносінах, супярэчылі сацыялістычнай эканоміцы. Рэформа была асуджаная на няўдачу, бо не падмацоўвалася неабходнымі мерамі, якія б спрыялі пераводу эканомікі на рыначныя адносіны.

У працяг тэмы настаўнік з апорай на насценную гістарычную карту распавядае навучэнцам аб прадпрыемствах, якія былі адкрыты ў дадзены перыяд часу.

- Нягледзячы на тое што ў сярэдзіне 1980-х гг. Беларусь стала адной з самых эканамічна развітых рэспублік СССР, яе развіццё адбывалася па экстэнсіўным шляху.

Навучэнцы самастойна вызначаюць прыкметы экстэнсіўнага шляху, абапіраючыся на матэрыял апошняга абзаца на с. 113 навучальнага дапаможніка, і прыходзяць да высновы, што экстэнсіўны шлях развіцця эканомікі-гэта шлях развіцця, звязаны перш за ўсё з павялічэннем колькасных, а не якасных паказчыкаў.

2. - Пачатак гаспадарчай рэформы ў сельскай гаспадарцы быў пакладзены пастановай Пленума ЦК КПСС "Аб неадкладных мерах па далейшым развіцці сельскай гаспадаркі СССР".

Абапіраючыся на матэрыял п. 2 на с. 114-115 навучальнага дапаможніка і гістарычны дакумент № 29 (дадатак 1), навучэнцы атрымліваюць заданне ахарактарызаваць станоўчыя і адмоўныя бакі развіцця сельскай гаспадаркі, вызначыць спецыялізацыю сельскай гаспадаркі БССР.

Фізкультхвілінка

Навучэнцы выходзяць з-за парт. Настаўнік называе словы і словазлучэнні. Калі навучэнцы чуюць словы і словазлучэнні, звязаныя з развіццём прамысловасці, яны робяць паварот направа, а калі з сельскай гаспадаркай-паварот налева.

Гаспадарчы разлік (п), меліярацыя (л), хімізацыя (л), экстэнсіўны шлях (п), цукровыя буракі (л), дэфіцыт (п), механізаваныя фермы (л), урбанізацыя (п).

3. Працягваючы вывучэнне сацыяльна-эканамічнага становішча БССР у другой палове 60 — х-першай палове 80-х гг. XX ст., настаўнік дае кароткую характарыстыку ўзроўню жыцця насельніцтва БССР.

Затым настаўнік падводзіць вынікі вывучэння дадзенай тэмы і адзначае:

 - эканамічнае развіццё БССР у другой палове 1960— х-першай палове 1980-х гг. было звязана з далейшым фарміраваннем індустрыяльнага грамадства на аснове механізацыі і аўтаматызацыі вытворчасці з улікам выкарыстання дасягненняў НТР. Асаблівасцю эканамічнага развіцця было тое, што яно ішло па экстэнсіўным шляху пры захаванні камандна-адміністрацыйных метадаў кіравання. Спроба яго частковага рэфармавання скончылася няўдачай.

VI. Праверка разумення вывучанага

-Прывядзіце прыклады развіцця гаспадаркі па экстэнсіўным шляху.

VII. Замацаванне, абагульненне і сістэматызацыя вывучанага

Навучэнцам прапануецца выканаць у працоўных сшытках заданні № 1 (с. 58), № 5, 6 (С. 60). Пасля выканання агучваюцца адказы.

1. Напішыце імёны і прозвішчы гаспадарчых дзеячаў:

А) міністра аўтатранспарту БССР;

Б) міністра сельскай гаспадаркі БССР.

5. Вызначце, ці з’явіліся ў прамысловых прадпрыемстваў матэрыяльная зацікаўленасць у выніках сваёй працы ва ўмовых эканамічнай рэформы 1965 г.

6. Вызначце, чаму для жыхара БССР на мяжы 1960-1970-х гг. такія тавары народнага спажывання, як аўтамабілі, тэлевізары, моднае адзенне, заставаліся дэфецытнымі.

VIII. Кантроль ведаў і ўменняў

Навучэнцам прапануецца скончыць прапановы.

- Эканамічная рэформа для аптымізацыі кіравання народнай гаспадаркай у СССР была праведзена ў... (1965 г.)

- Шлях развіцця эканомікі за кошт павелічэння колькасных паказчыкаў... (Экстэнсіўны шлях.)

- Унясенне ў глебу штучных угнаенняў... (Хімізацыя.)

- Першым прадпрыемствам у БССР, перайшлі на гаспадарчы разлік, было... (Міністэрства аўтамабільнага транспарту.)

- Недахоп тавараў першай неабходнасці... (Дэфіцыт.).

IX. Інфармацыя аб дамашнім заданні

§ 22-23; пытанне №. 1 (с. 120).

X. Падвядзенне вынікаў

Настаўнік каментуе працу вучняў і выстаўляе адзнакі за ўрок.

XI. Рэфлексія

- Калі б вы жылі ў СССР у 60-80-я гг. ХХ ст., ці паехалі б вы на будаўніцтва Байкала-Амурскай магістралі? Чаму?

Дадатак да ўрока 22

Дакумент № 29. З дакладу Першага сакратара ЦК КПБ П. М. Машэрава "Аб выніках кастрычніцкага (1968 г.) Пленума ЦК КПСС і задачах Кампартыі Беларусі па далейшым развіцці сельскай гаспадаркі» на Пленуме ЦК КПБ Важнае значэнне для развіцця сельскай гаспадаркі ў 1960-я гг. мела інтэнсіўная яе механізацыя і электрыфікацыя. Значна павялічылася колькасць зернеўборачных камбайнаў, грузавых аўтамабіляў. У выніку прадукцыйнасць працы ўзрасла, а прадукцыя сельскай гаспадаркі павялічылася. З мэтай асушэння забалочаных зямель і павелічэння пасяўных плошчаў шырокі размах набыла распачатая ў Палессі меліярацыя. За 1965-1967 гг. капітальныя ўкладанні ў сельскую гаспадарку склалі 1 млрд 155 млн руб. - на 45 % больш, чым у папярэднім трохгоддзі. За першыя два гады пяцігодкі капітальныя ўкладанні ў меліярацыйнае будаўніцтва ўзраслі амаль у 2 разы. У мінулым годзе сельская гаспадарка рэспублікі атрымала больш, чым у 1962 г., трактароў - на 4916, зернеўборачных камбайнаў - на 1235, грузавых аўтамабіляў - на 1964, мінеральных угнаенняў-амаль на 1 млн т. Сярэднегадавы аб'ём валовай прадукцыі сельскай гаспадаркі ў 1965-1967 гг. перавысіў на 31 % сярэднегадавы аб'ём валавой прадукцыі ў папярэднім трохгоддзі...                               Савецкая Беларусь, 1968 г., 20 лістапада

Пытанне: ці можна лічыць умацаванне матэрыяльна-тэхнічнага становішча сельскай гаспадаркі сведчаннем павелічэння капіталаўкладанняў у дадзеную галіну эканомікі?

 Презентация